Fale upałów stanowią jedno z najpoważniejszych zagrożeń pogodowych dla zdrowia publicznego. Długotrwałe utrzymywanie się wysokich temperatur może prowadzić do odwodnienia, wyczerpania cieplnego, udaru cieplnego, pogorszenia stanu zdrowia osób przewlekle chorych, zwiększonej liczby pożarów oraz przeciążenia infrastruktury energetycznej i wodociągowej. W związku z tym zaleca się podjęcie następujących działań:
1. Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży:
- Organizowanie uroczystości szkolnych oraz innych z udziałem dzieci
i młodzieży w godzinach porannych.
- Maksymalne skracanie czasu trwania wydarzeń odbywających się na otwartej przestrzeni.
- Organizowanie wydarzeń w pomieszczeniach klimatyzowanych lub miejscach zacienionych.
- Zapewnienie uczestnikom stałego dostępu do wody pitnej.
- Zapewnienie zabezpieczenia medycznego.
- Zapewnienie odpowiednich warunków transportu dzieci oraz miejsc ich pobytu podczas wypoczynku letniego.
- Informowanie mieszkańców o zagrożeniach związanych z pozostawianiem dzieci w zamkniętych pojazdach.
2. Ochrona osób szczególnie narażonych:
- Zwrócenie szczególnej uwagi na osoby starsze, samotne, przewlekle chore,
w kryzysie bezdomności oraz osoby z niepełnosprawnościami.
- Monitorowanie sytuacji osób wymagających wsparcia oraz udzielanie niezbędnej pomocy.
- Zaangażowanie organizacji pozarządowych do wsparcia osób szczególnie wrażliwych.
- Zapewnienie dostępu do wody pitnej i chłodnych pomieszczeń.
3. Bezpieczeństwo zwierząt:
- Informowanie mieszkańców o zagrożeniach związanych z pozostawianiem zwierząt w zamkniętych pojazdach.
- Zapewnienie dostępu do wody dla zwierząt domowych i wolno żyjących,
w szczególności w przestrzeni publicznej.
- Zapewnienie zwierzętom domowym i hodowlanym zacienionych
i przewiewnych miejsc.
4. Organizacja miejsc schronienia przed upałem:
- Organizowanie i udostępnianie „miejsc chłodu” w budynkach użyteczności publicznej lub innych odpowiednich obiektach.
- Uruchamianie kurtyn wodnych lub dysz mgłowych w miejscach o dużym natężeniu ruchu pieszych.
- Tworzenie dodatkowych punktów dostępu do wody pitnej.
- Opracowanie mapy dostępnych miejsc chłodu, kurtyn wodnych i punktów poboru wody oraz przekazywanie mieszkańcom informacji o ich lokalizacji.
5. Infrastruktura i zaopatrzenie:
- Kontrola stanu sieci energetycznych i instalacji elektrycznych przez administratorów budynków.
- Racjonalizacja zużycia energii elektrycznej w związku ze zwiększonym obciążeniem systemów klimatyzacyjnych.
- Zapewnienie sprawności urządzeń klimatyzacyjnych w środkach transportu zbiorowego.
- Ograniczanie zużycia wody w okresach największego zapotrzebowania.
- Zalecanie podlewania terenów zielonych w godzinach porannych lub nocnych.
- Zalecenie monitorowania stanu i prawidłowości funkcjonowania instalacji fotowoltaicznych.
- Monitorowanie jakości wody.
6. Bezpieczeństwo imprez masowych i zgromadzeń:
- Zapewnienie uczestnikom imprez masowych i zgromadzeń:
- dostępu do wody pitnej,
- miejsc zacienionych,
- odpowiedniego zabezpieczenia medycznego.
- ograniczanie sprzedaży i spożycia alkoholu podczas wydarzeń odbywających się w warunkach wysokiej temperatury.
- analiza możliwości ograniczenia, przełożenia lub odwołania wydarzeń w przypadku wystąpienia ekstremalnych temperatur.
7. Ochrona pracowników:
- Stosowanie środków ochrony pracowników wykonujących pracę w wysokich temperaturach, w tym wykonywanie cyklicznych pomiarów temperatury
w miejscu pracy, skracanie czasu pracy, wprowadzenie rotacji pracowników na stanowiskach oraz zapewnienie napojów.
- Stosowanie aktualnych zaleceń Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dotyczących ochrony pracowników przed wysokimi temperaturami.
- Dostosowywanie organizacji pracy do warunków atmosferycznych,
w szczególności w przypadku prac wykonywanych na otwartej przestrzeni.
- Stosowanie się do zaleceń Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa pracy pt. „Praca w wysokich i niskich temperaturach”.
- Zalecenia dla pracodawców w Poradniku „Dobry klimat w pracy” www.gov.pl/rodzina.
8. Bezpieczeństwo na terenach rekreacyjnych:
- Zwiększenie aktywności organów kontrolnych nad niestrzeżonymi akwenami
i miejscami gdzie obowiązuje zakaz kąpieli.
- Zwiększenie liczby ratowników wodnych na kąpieliskach i w miejscach wykorzystywanych do kąpieli.
- Intensyfikacja działań informacyjnych dotyczących bezpiecznego korzystania
z akwenów.
9. Ochrona przeciwpożarowa:
- Zwiększenie monitoringu zagrożenia pożarowego.
- Wprowadzenie adekwatnych ograniczeń w dostępie do lasów
w przypadku wysokiego lub ekstremalnego zagrożenia pożarowego, zgodnie
z obowiązującymi przepisami.
- Prowadzenie kampanii informacyjnych dotyczących zakazu używania otwartego ognia na terenach leśnych i przyległych oraz terenach uprawnych.
10. Informowanie mieszkańców:
- Regularne przekazywanie ostrzeżeń meteorologicznych oraz zaleceń dotyczących postępowania podczas upałów.
- Wykorzystywanie wszystkich dostępnych kanałów komunikacji, w tym stron internetowych, mediów społecznościowych, systemów powiadamiania SMS oraz lokalnych środków przekazu.
- Informowanie o lokalizacji miejsc chłodu, punktów dostępu do wody oraz dostępnych formach pomocy dla osób szczególnie narażonych.
Nadchodzi upał. Dowiedz się, jak się zachować
Wraz ze wzrostem temperatur znacząco wzrasta ryzyko odwodnienia oraz przegrzania organizmu. Upał może doprowadzić do wystąpienia udaru słonecznego lub cieplnego, który jest stanem zagrażającym zdrowiu, a nawet życiu.
Jego objawy to: zmęczenie, silne bóle i zawroty głowy, nudności, gorączka, szum w uszach, drgawki, wzrost temperatury ciała zagrażający życiu, większa częstotliwość bicia serca i oddechu.
Upał wpływa również na układ nerwowy człowieka. Wysokie temperatury mogą powodować ospałość, zdenerwowanie, a także wpływają na poziom koncentracji i efektywność pracy – musisz o tym pamiętać, np. prowadząc samochód.
Jeśli odczuwasz zawroty głowy, osłabienie, niepokój lub dotkliwe pragnienie i ból głowy, zadzwoń pod numer alarmowy (tel. 112). Jeśli to możliwe przenieś się w chłodne miejsce.
Jeżeli przyjmujesz leki, bądź w stałym kontakcie z lekarzem, aby sprawdzić jaki mają wpływ na termoregulację i równowagę wodno-elektrolitową.
Upał jest szczególnie niebezpieczny dla osób starszych i dzieci. Trzeba również zadbać o zwierzęta, gdyż wysoka temperatura także u nich może prowadzić do przegrzania organizmu. Pamiętaj, zwierzęta stałocieplne, które nie mają gruczołów potowych, regulują ciepłotę ciała innymi sposobami, np. psy wykorzystują odparowywanie śliny z jęzora podczas dyszenia. Dlatego, pozostawiając psa
w samochodzie na słońcu, narażasz go na śmierć.
Jak chronić się przed upałem?
W ciągu dnia zamknij w domu okna i żaluzje, by ograniczyć napływ gorącego powietrza do pomieszczeń (szczególnie po stronie nasłonecznionej). Okna otwieraj nad ranem i na noc, kiedy temperatura jest niższa – jeżeli oczywiście warunki bezpieczeństwa na to pozwalają.
Noś lekką i przewiewną odzież z tkanin naturalnych, w jasnych kolorach. Wspomoże to właściwą termoregulację organizmu.
Unikaj skrajnych temperatur – jeżeli pracujesz w klimatyzowanych pomieszczeniach, nie wychodź od razu na zewnątrz, gdzie panuje upał – może to spowodować szok termiczny, zwłaszcza u starszych
i bardzo młodych ludzi.
Ogranicz opalanie, ponieważ zbyt długie przebywanie na słońcu jest szkodliwe dla organizmu, który łatwo może ulec przegrzaniu, a skóra poparzeniu. Przebywaj na słońcu nie dłużej niż maksymalnie
2 godz. dziennie, stosując przy tym kremy ochronne.
Unikaj forsownego wysiłku fizycznego w najgorętszej porze dnia. Wysiłek fizyczny, jak np. bieganie, może doprowadzić do odwodnienia, skurczów mięśni spowodowanych odwodnieniem i utratą minerałów, przegrzaniem organizmu lub udaru cieplnego.
Będąc nad wodą pamiętaj, że nie wolno gwałtownie wchodzić do niej bezpośrednio po opalaniu – zanim zaczniesz pływać, opłucz ciało (twarz, klatkę piersiową) wodą do której wchodzisz i dopiero wtedy powoli się w niej zanurz.
Podróżując samochodem, częściej rób przerwy i odpoczywaj w zacienionych miejscach, aby złagodzić negatywny wpływ wysokiej temperatury na koncentrację.
Nawadniaj organizm – pij dużo wody, najlepiej niegazowanej
W upalne dni przygotowuj lekkie posiłki, bazujące na owocach i warzywach, które dostarczają organizmowi niezbędnych składników mineralnych i witamin. Unikaj tłustych, smażonych
i wysokokalorycznych dań, które dodatkowo obciążają i tak zmęczony upałem organizm.
Wysokie temperatury sprzyjają rozwojowi bakterii salmonelli, dlatego unikaj pokarmów z surowych jajek, a także często i dokładnie myj ręce. Unikaj alkoholu, ponieważ sprzyja odwodnieniu organizmu.
Dzieci i zwierzęta
Pod żadnym pozorem nie zostawiaj dzieci i zwierząt w zaparkowanym pojeździe. Temperatura
w nagrzanym samochodzie może przekraczać nawet do 50 - 60 °C.
Dzieci podczas upałów nie powinny wychodzić z domu. Jeżeli musisz wyjść, ubierz dziecko w lekką, przepuszczającą powietrze, jasną odzież. Pamiętaj o czapce, najlepiej z daszkiem.
Chroń dziecko przed słońcem, m.in. używając parasolki nad wózkiem nawet wtedy, kiedy ten stoi
w ocienionym miejscu.
Podawaj dziecku letnie, lecz nie zimne napoje, w szczególności ziołowe i/lub owocowe herbatki, a także wodę mineralną lub sok. Kąp dziecko w letniej (nie zimnej!) wodzie.
Seniorzy
Seniorzy podczas upałów nie powinni wychodzić z domu. Jeżeli jest to niezbędne, to koniecznie
z nakryciem głowy.
Seniorzy aktywni zawodowo - zalecenia dla pracodawców w poradniku „Dobry klimat w pracy” www.gov.pl/rodzina.
Osoby starsze zwykle przyjmują większe ilości leków. Podczas upałów, gdy organizm się odwadnia, ich stężenie w organizmie może się zwiększyć nawet do zagrażającego życiu. W związku z tym, powinny one bardzo uważnie monitorować swoje samopoczucie, a przede wszystkim stosować się do zaleceń związanych z postępowaniem podczas upałów.
Warto wiedzieć
Podczas opalania stosuj kremy z filtrem SPF – (sun protection factor). Pamiętaj jednak, że kosmetyki
z filtrem nie zapewniają pełnej ochrony. Zmniejszają jedynie ryzyko powstania poparzeń.
Stopnie ochrony:
SPF 2-6 – SŁABY
SPF 9-12 – ŚREDNI
SPF 15-25 – WYSOKI
SPF 30-50 – BARDZO WYSOKI
SPF >50 – ULTRA WYSOKI
Kosmetyki z filtrem zawsze nanoś na skórę przed wyjściem na słońce.
Pamiętaj, że efektywność ochrony przed promieniowaniem UV spada z czasem.
Pamiętaj, aby ponownie posmarować się kremem gdy się spocisz, po pływaniu, po wytarciu skóry ręcznikiem. Nanoś na skórę odpowiednią ilość kosmetyku – obrazowo – to około 6 łyżeczek na ciało dorosłego człowieka.
Upał jest wtedy, gdy temperatura powietrza przy powierzchni ziemi przekracza 30 st. C. W ciągu dnia, najwyższa temperatura występuje pomiędzy godziną 15 a 18, a nie jak się powszechnie sądzi – w południe, zaś największe promieniowanie UV notowane jest w godzinach 12.00-13.00.
